Dziedzictwo
Polichromia ściany tęczowej w kościele w Sztumskiej Wsi
Nad ostrołukowym wejściem do prezbiterium kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Sztumskiej Wsi rozciąga się rozbudowana polichromia ściany tęczowej. W jej centralnej części widzimy Chrystusa zasiadającego na tronie, otoczonego przez zgromadzone postacie. Kompozycję dopełniają sceny modlitwy, lektury i muzyki sakralnej.
Szczególnie wyraźny jest motyw kobiety grającej na organach, który może nawiązywać do św. Cecylii, patronki muzyki kościelnej. Zielony pas z drzewami i kwiatami przywołuje symbolikę ogrodu rajskiego oraz wspólnoty świętych.
Ostrożna interpretacja: poniższe rozpoznania są propozycją opartą na widocznych atrybutach. Cztery postacie dają się rozpoznać dość przekonująco, pozostałe wymagają ostrożności. Pełne ustalenie programu malowideł wymaga potwierdzenia w dokumentacji konserwatorskiej lub parafialnej.
Postacie po lewej stronie
| Pozycja w grupie | Możliwa postać | Widoczne atrybuty | Pewność |
|---|---|---|---|
| 1 | św. Franciszek z Asyżu | brązowy habit, krzyż i ptak | wysoka |
| 2 | prawdopodobnie św. Bernadetta Soubirous | strój zakonny, złożone ręce i różaniec; dodatkowym tropem jest malowidło z Lourdes w tym samym kościele | średnia |
| 3 | św. Tarsycjusz | młody akolita, promienista Hostia i palma męczeństwa | bardzo wysoka |
| 4 | najpewniej św. Rita z Cascii | habit zakonny i krucyfiks przyciśnięty do piersi | średnia-niska |
Postacie po prawej stronie
| Pozycja w grupie | Możliwa postać | Widoczne atrybuty | Pewność |
|---|---|---|---|
| 1 | prawdopodobnie św. Cecylia | otwarta księga lub zapis nutowy; nad postacią znajduje się scena gry na organach | średnia |
| 2 | św. Stanisław Kostka | młody mężczyzna w czarnej sutannie i pelerynce z białym kołnierzem, trzymający krucyfiks | wysoka |
| 3 | św. Elżbieta Węgierska albo św. Jadwiga Śląska | królewski strój, welon i element przypominający koronę | niska-średnia |
| 4 | św. Katarzyna Aleksandryjska | korona oraz księga lub fragment innego atrybutu trzymanego w dłoniach | średnia-wysoka |
Najmocniejsze rozpoznania
- Św. Tarsycjusz - zestaw Hostia, palma i młody wiek jest bardzo charakterystyczny dla męczennika Eucharystii.
- Św. Stanisław Kostka - młody jezuita jest tradycyjnie przedstawiany w czarnej sutannie i pelerynce z białym kołnierzem.
- Św. Katarzyna Aleksandryjska - do jej najbardziej rozpoznawalnych znaków należą korona i księga, a także miecz oraz koło.
- Św. Franciszek z Asyżu - habit, krzyż i ptak tworzą przekonujący zestaw atrybutów.
Największą zagadką pozostaje trzecia postać po prawej. Jeżeli element obok jej głowy jest koroną, najbardziej prawdopodobne są św. Elżbieta Węgierska albo św. Jadwiga Śląska. Gdyby okazał się fragmentem wieży, należałoby rozważyć św. Barbarę, której podstawowym atrybutem jest właśnie wieża.
Źródła pomocnicze do interpretacji
- Opis ikonografii św. Tarsycjusza
- Ikonografia św. Stanisława Kostki
- Atrybuty św. Katarzyny Aleksandryjskiej - Art UK
- Św. Cecylia w zbiorach Metropolitan Museum of Art
- Św. Cecylia i sceny z jej życia - Uffizi
- Ikonografia św. Barbary
Materiał ma charakter interpretacyjny i pozostaje otwarty na korektę po odnalezieniu dokumentacji konserwatorskiej albo parafialnej dotyczącej programu polichromii.