Zabytek · modlitwa · historia
w Sztumskiej Wsi
Niewielka neogotycka świątynia, która łączy żywą wiarę z opowieścią o jednym z najważniejszych polsko-szwedzkich porozumień XVII wieku.
Świątynia zakorzeniona w dziejach
O miejscu kultu w Sztumskiej Wsi wspominano już w XVI wieku. Gdy dawna świątynia przestała nadawać się do użytku, mieszkańcy wznieśli obecną budowlę — ceglaną, smukłą i pełną neogotyckiego detalu.
Kościół jest jednonawowy, z wieżą od zachodu i wielobocznie zamkniętym prezbiterium. We wnętrzu warto zatrzymać wzrok na ołtarzu głównym, witrażach, drewnianej chrzcielnicy, stacjach Drogi Krzyżowej oraz dekoracji malarskiej ścian. Świątynia figuruje w rejestrze zabytków województwa pomorskiego pod numerem 1892.
Źródła wizytacyjne potwierdzają istnienie miejscowego kościoła.
Po rozebraniu zużytej budowli powstał obecny neogotycki kościół.
To nadal miejsce modlitwy, liturgii i troski lokalnej wspólnoty.
Dziedzictwo wnętrza
Nad ostrołukowym wejściem do prezbiterium rozciąga się wielowątkowa dekoracja malarska. Centralna scena przedstawia Chrystusa zasiadającego na tronie, a całość dopełniają postacie świętych oraz sceny modlitwy, lektury i muzyki sakralnej.
Ostrożna interpretacja: poniższe rozpoznania są propozycją opartą na widocznych atrybutach. Nie wszystkie postacie można ustalić jednoznacznie. Pełne potwierdzenie wymaga dokumentacji konserwatorskiej lub parafialnej.
| Postać | Możliwe rozpoznanie | Widoczne atrybuty | Pewność |
|---|---|---|---|
| 1 | św. Franciszek z Asyżu | Brązowy habit, krzyż i ptak | wysoka |
| 2 | prawdopodobnie św. Bernadetta Soubirous | Strój zakonny, złożone ręce i różaniec | średnia |
| 3 | św. Tarsycjusz | Młody akolita, promienista Hostia i palma męczeństwa | bardzo wysoka |
| 4 | najpewniej św. Rita z Cascii | Habit zakonny i krucyfiks przyciśnięty do piersi | średnia-niska |
| Postać | Możliwe rozpoznanie | Widoczne atrybuty | Pewność |
|---|---|---|---|
| 1 | prawdopodobnie św. Cecylia | Księga lub zapis nutowy oraz scena gry na organach powyżej | średnia |
| 2 | św. Stanisław Kostka | Młody jezuita w czarnym stroju z białym kołnierzem i krucyfiksem | wysoka |
| 3 | św. Elżbieta Węgierska albo św. Jadwiga Śląska | Królewski strój, welon i element przypominający koronę | niska-średnia |
| 4 | św. Katarzyna Aleksandryjska | Korona oraz księga lub inny atrybut trzymany w dłoniach | średnia-wysoka |
Najmocniejsze rozpoznania
Najbardziej charakterystyczne są: Hostia i palma św. Tarsycjusza, młodzieńczy strój jezuicki św. Stanisława Kostki oraz korona i księga św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Habit, krzyż i ptak przekonująco wskazują także na św. Franciszka z Asyżu.
Największa zagadka
Trzecia postać od prawej może przedstawiać św. Elżbietę Węgierską albo św. Jadwigę Śląską. Jeśli element obok głowy okaże się wieżą, należałoby rozważyć również św. Barbarę.
12 września 1635
W Sztumskiej Wsi zawarto 26-letni rozejm między Rzecząpospolitą a Szwecją. Porozumienie doprowadziło do opuszczenia przez wojska szwedzkie twierdz w Prusach Królewskich i Książęcych oraz do zaprzestania pobierania ceł od polskiego handlu.
O wydarzeniu przypomina dwumetrowy głaz z napisem „Rozejm polsko-szwedzki 12 IX 1635”. Stoi dziś w zielonym otoczeniu świątyni — obok tablicy, na której można przeczytać szerszą historię rozmów pokojowych.
Ciekawostka: kościelny ogród łączy dwa powody wizyty w jednym miejscu: XIX-wieczną architekturę sakralną i pamiątkę europejskiej dyplomacji XVII wieku.
Zajrzyj do środka
Fotografie pokazują zarówno monumentalną bryłę, jak i kameralne wyposażenie wnętrza. To miejsce najlepiej odkrywać bez pośpiechu.
Kliknij zdjęcie, aby zobaczyć je w dużym rozmiarze
Zaplanuj odwiedziny
Sztumska Wieś leży kilka minut od Sztumu. Przyjedź na niedzielną Eucharystię, obejrzyj ceglaną architekturę i odszukaj kamień rozejmu w otoczeniu kościoła.